Almanya'da bir bonservis § 109 GewO uyarınca wohlwollend, yani iyi niyetli yazılmak zorundadır. Kimseye açıkça kötü denemez. Bu yüzden bir kod dili gelişti. Her insan kaynakları uzmanı bunu okur, ve çoğu yabancı kökenli çalışan bunu bilmez.
Zufriedenheitsformel, en ağır cümle
Notun yaklaşık yarısı bu tek cümleden çıkar. Ölçek yukarıdan aşağıya:
- stets zu unserer vollsten Zufriedenheit → 1, pekiyi
- zu unserer vollsten Zufriedenheit → 1 ile 2 arası
- stets zu unserer vollen Zufriedenheit → 2, iyi
- zu unserer vollen Zufriedenheit → 3, orta
- stets zu unserer Zufriedenheit → 3
- zu unserer Zufriedenheit → 4, geçer
- im Großen und Ganzen zu unserer Zufriedenheit → 5, zayıf
- hat sich bemüht → 6, yetersiz
İki kelimeye bak: stets ve vollsten. stets „her zaman“ demek ve bir kademe yükseltir. vollsten en üst kademedir, vollen ondan bir alt kademedir. Yani „vollen“ ile „vollsten“ arasındaki tek harf, iki not farkı yapar.
Davranış formülü
- stets vorbildlich → 1
- vorbildlich ya da stets einwandfrei → 2
- einwandfrei ya da korrekt → 3
- ohne Tadel, gab keinen Anlass zu Beanstandungen → 4
Sırada da bir kural var. Alışılmış sıra Vorgesetzten, Kollegen und Kunden, yani yukarıdan aşağıya. Meslektaşlar üstlerden önce yazılmışsa, bu yukarıyla ilişkinin zor olduğuna işaret sayılır. Bu yorum tartışmalı ama yaygın.
Üstler hiç anılmamışsa bu daha da dikkat çeker.
Kapanış formülü
Tam hâli üç parçadan oluşur:
- ayrılıktan üzüntü, „wir bedauern“
- iş birliği için teşekkür, „wir danken“
- gelecek için dilek, „wir wünschen … weiterhin viel Erfolg“
Üçü de varsa iyidir. Yalnızca „wir wünschen alles Gute“ varsa, yani Erfolg kelimesi yoksa, bu çekingen sayılır. Hiç kapanış formülü yoksa bu belirgin bir işarettir. Bunun üzerinde hukuki bir hak yoktur, ama eksikliği görülür.
Sık geçen tuzak kelimeler
- bemüht → çaba gösterdi, yani başaramadı
- im Rahmen seiner Fähigkeiten → yapabildiği kadarıyla
- mit Fleiß und Interesse → çalışkandı ama sonuç yok
- hatte Gelegenheit → fırsatı oldu, yani tamamlayamadı
- durch seine Pünktlichkeit → övülecek başka şey bulunamadı
- Geselligkeit ya da Beliebtheit → ilişkiler işten önemliydi
- trug zur Verbesserung des Betriebsklimas bei → çok tartışmalı, çoğu rehberde olumsuz okunur
Bu son üçü tartışmalıdır. Yani her işveren kötü niyetle yazmaz, bazıları gerçekten övmek ister. Ama okuyan taraf çoğu zaman kalıbı bilir.
Bunlar bonservise hiç girmemeli
Hastalık, Betriebsrat üyeliği, sendikal faaliyet, ve feshin sebebi. Bunlar oradaysa çıkarılmasını isteyebilirsin, ve bu, işverenlerin en kolay geri adım attığı noktadır.